Houtrot herstel: aan de kust begint het bij de kopse kant

Houtrot is het gevolg van houtaantastende schimmels die zich ontwikkelen zodra het houtvochtgehalte langdurig boven ongeveer twintig procent ligt. Onder die grens gebeurt er niets. Alles wat u tegen houtrot doet, komt dus neer op een ding: zorgen dat het hout kan drogen.

De vijf routes waarlangs water binnenkomt

De kopse kant van het hout, waar de nerf openligt en water als door een rietje wordt opgezogen. De verbinding tussen stijl en dorpel, die door de jaren minimaal werkt en waar de verflaag scheurt. De beglazingskit, die verhardt en scheurt zodat regen achter het glas in de sponning loopt. De aansluiting van de onderdorpel op het metselwerk, waar water blijft staan omdat de afwatering niet meer werkt. En condens aan de binnenzijde, die langs het glas de sponning in zakt.

In Zeeuws-Vlaanderen komt daar een versterkende factor bij. Slagregen uit het zuidwesten drukt water horizontaal tegen de gevel in plaats van dat het naar beneden loopt. Daardoor komt water op plekken die bij verticale regen droog blijven: onder de druiprand, in de kier tussen raam en kozijn, en tegen de onderzijde van boeidelen.

Zelf beoordelen hoe erg het is

Een schroevendraaier volstaat. Duw de punt met normale kracht in het verdachte hout. Blijft het hard, dan is er hooguit oppervlakkige schade. Zakt de punt enkele millimeters weg, dan is er beginnende aantasting die met een reparatiesysteem is te herstellen. Zakt de punt een centimeter of dieper weg, of komt er vochtige, sponsachtige vezel mee, dan is het deel constructief verloren.

Controleer daarbij ook de onderzijde van de dorpel en de hoeken van draaiende delen, niet alleen wat u vanaf de straat ziet. Aantasting begint bijna altijd waar niemand kijkt.

De drie methoden

Een reparatiesysteem is stijver dan hout en werkt niet mee met de vochtbeweging. Op een plek die veel werkt, zoals een onderdorpel op een zuidwestgevel, scheurt de reparatie daardoor op termijn los aan de rand. Op een stabiele plek is het uitstekend en aanzienlijk goedkoper. Aan de kust valt de keuze daarom vaker op een inzetstuk dan landinwaarts, en dat verklaart een deel van het prijsverschil tussen offertes.

Herstellen of vervangen

De grens ligt ruwweg bij de helft. Is meer dan de helft van een onderdeel aangetast, is het kozijn scheluw getrokken, of zit de aantasting op meerdere plekken in hetzelfde raamwerk, dan is vervangen op termijn goedkoper.

Bij die rekensom wordt vaak vergeten dat een nieuw kozijn ook nieuw glas, nieuw hang- en sluitwerk en herstel van metsel- en stucwerk met zich meebrengt. Onder de streep valt herstellen daardoor vaker gunstig uit dan de eerste indruk doet vermoeden. Bij een woning waar u nog vijftien jaar blijft, kan vervangen alsnog verstandiger zijn omdat er beter isolerend glas bij komt.

Voorkomen dat het terugkomt

Na het herstel horen drie dingen te gebeuren. De kopse kanten worden extra verzadigd met grondlaag, want daar zit de opname. De afwatering wordt hersteld: de waterhol in de dorpel moet vrij zijn en de druiprand moet werken, zodat water van de gevel af druppelt in plaats van eronder terug te lopen. En de kitnaad wordt over de volle lengte vernieuwd, want oude kit naast nieuwe kit scheurt op de overgang.

Daarna volstaat een controle om de drie jaar. Kit die begint te scheuren en verf die op de dorpel dof wordt, zijn de vroegste signalen. Ingrijpen op dat moment kost een fractie van een herstel na tien jaar.